Tajlandia

Opis - ciąg dalszy

Najefektowniejszą czedi w epoce Ratanakosin - jednocześnie najwyższą na świecie - wzniesiono w poł. XIX w. w Nakhon Pathom w oryginalnym stylu cejlońskim, tyle że bez przypór w kształcie słoni, jakie można zobaczyć w Sukhotaj.
Pierwsi rzeźbiarze w epoce Ratanakosin tworzyli wizerunki Buddy podobne do tych z Ajuttii, czasami zdobiąc je prawdziwymi klejnotami, natomiast współcześniejsze rzeźby, jeśli zwracają uwagę, to bardziej brzydotą niż jakimś radykalnym zerwaniem z tradycją. Pogłębiła się, widoczna już w Sukhotaj obsesja na punkcie wielkości. Normą stały się niezgrabne betonowe posągi dochodzące do 60 m wysokości (jak ten w Wat Burapha w Roi Et), którym urody na pewno nie dodają rutynowo stosowane brązy i mdłe odcienie żółci.

Przyroda

Na terenie Tajlandii żyje 10% światowej populacji ptaków (928 gatunków) i rośnie co najmniej 6% roślin naczyniowych (dotychczas skatalogowano ponad 15 tys. gatunków). Liczby te maskują jednakże gwałtownie pogarszający się od czasów II wojny światowej stan środowiska naturalnego, co jest wynikiem krótkowzrocznej polityki forsowania za wszelką cenę rozwoju gospodarczego kraju.
Połowa lasów w Tajlandii podlega ochronie jako parki narodowe i to właśnie w nich można dokładnie poznać dziedzictwo przyrodnicze tego kraju. Najciekawsze parki narodowe, takie jak Khao Yai na północnym wschodzie, Doi Inthanon i Doi Suthep na północy, czy Khao Sam Roi Yot i Khao Sok na południu zostały szczegółowo opisane w przewodniku. 65% lasów Tajlandii stanowią lasy liściaste (nazywane monsunowymi). Drzewa na tych terenach, nawet w czasie półrocznej pory suchej, dla zaoszczędzenia wody zrzucają liście. Pospolitym gatunkiem w lasach liściastych na północy były kiedyś drzewa tekowe, ale z powodu masowej wycinki zachowały się one już tylko w kilku odizolowanych rejonach. Jest to chyba najbardziej ceniony i poszukiwany produkt lasów monsunowych. Typowy dla klimatu monsunowego jest również bambus, który w porze deszczowej rośnie dosłownie w oczach. Tajlandczycy wykonują z nich na przykład: ściany domów, krzesła, rury na wodę (w wioskach plemiennych na wzgórzach) i instrumenty muzyczne. Pędy bambusowe są też ważnym składnikiem w kuchni tajsko-chińskiej. Tropikalne lasy deszczowe występują w południowej części półwyspu, na obszarach z wysokimi opadami. Charakterystyczne dla tego typu lasu są wyraźne piętra. Lasy częściowo zrzucające liście są czymś pośrednim między tropikalnymi lasami deszczowymi a suchymi lasami liściastymi i mają cechy charakterystyczne dla obu tych środowisk.
Powyżej 1000 m n.p.m. drzewa-giganty ustępują miejsca wiecznie zielonym lasom górskim z dębami, kasztanowcami, drzewami laurowymi i innymi niższymi gatunkami typowymi dla strefy umiarkowanej. Na tej wysokości deszcze padają często, niekiedy praktycznie bez przerwy, dlatego dolne piętro lasu zwykle pokrywa mech, a poszycie jest znacznie gęstsze i przeważają w nim epifity, rododendrony oraz rozmaite odmiany paproci drzewiastych.
Bagna namorzynowe (mangrowe) są środowiskiem życia dla wielu organizmów związanych z morzem (żyją tu m.in. 204 gatunki ptactwa, 74 gatunki ryb i 54 gatunki krabów), ale - jak większość obszarów przyrodniczych w Tajlandii - padły one ofiarą rabunkowej polityki gospodarczej. Na bagna namorzynowe chyba najlepiej zapuścić się kajakiem. Podczas przypływu widać jedynie lśniące, ciemnozielone liście na wyższych gałęziach namorzynów (rośnie ich tu około 30 gatunków), ale kiedy woda opada, wyłania się spod niej gęsta plątanina korzeni oddechowych.
Upodobanie do słonawej wody dzielą z drzewami mangrowymi palmy nipa o krótkich, przysadzistych pniach. Porastają one gęsto obszary nadmorskie na południu, gdzie coraz częściej naturalne kolonie tych drzew zastępuje się plantacjami. Jak większość innych rodzimych gatunków palm, nipa ma wielorakie zastosowanie: z jej słodkiego soku destyluje się alkohol, zaś liście służą do krycia dachów, wyplatania koszy na ryż i wykonywania oparć krzeseł.
Na najpiękniejszych plażach Tajlandii można podziwiać wyższe i bardziej eleganckie palmy kokosowe. Drzewa te, na takich wyspach jak Ko Samui, stanowią podstawę lokalnej gospodarki, dostarczają bowiem mleka kokosowego, cennego oleju, włóknistych łusek (używanych do produkcji mat i szczotek) oraz drewna. Każdego miesiąca zbiera się tu miliony orzechów, czym w większości zajmują się specjalnie wytresowane makaki.

Fauna

Tajlandia leży w wyjątkowo bogatej zoogeograficznej, strefie przejściowej, obszaru indo-malajskiego, a jej lasy, góry i parki narodowe przyciągają zwierzęta zarówno z Indii i Chin, jak i Wysp Sundajskich. W sumie żyje na tym terenie 928 gatunków ptaków (z czego 190 gatunków jest zagrożonych wyginięciem) i 282 gatunki ssaków (wyginięcie grozi ponad 40 gatunkom).